Istanbul 29 Mayıs University Publications https://hdl.handle.net/20.500.12723/1930 2026-04-04T05:39:25Z 2026-04-04T05:39:25Z Şahin, Emine https://hdl.handle.net/20.500.12723/3788 2025-09-02T14:12:14Z 2025-01-01T00:00:00Z

American Medical Missionary Activities in Basra in the Late Ottoman Period: Lansing Memorial Hospital Şahin, Emine One of the most important cities of Iraq on the eastern border of the Ottoman Empire was the province of Basra, where international trade was active and which could also be considered as a gateway to India. Basra was also of high importance for the United States of America because it was the trade centre of the East and the gateway to the South Asian market, and because of the presence of oil in the neighbouring province of Khuzestan. In the vacuum created by the Ottoman Empire’s loss of power in the region in the 19th century, America, which wanted to create an area of dominance for itself, carried out activities here. Accordingly, the Arabian Mission, founded by American Protestant missionaries at the end of the 19th century, established a station in Basra, which was identified as its first target for education and health activities. In 1911, it opened a hospital in Basra under the name of Lansing Memorial, and Protestant doctors and nurses affiliated with the Arabian Mission started to serve there. This study focuses on the activities of the Arabian Mission in Basra starting from the end of the 19th century. The primary sources of this research are the documents of the Ottoman Archives and the publications of the Arabian Mission, while literature on the Arabian Mission has also been used.

2025-01-01T00:00:00Z Arslan Çalık, Zeynep https://hdl.handle.net/20.500.12723/3787 2025-09-02T13:08:04Z 2025-01-01T00:00:00Z

The Ottomans Across the Habsburg and Ottoman Borders (1772-1826): What Human Mobility Has to Say Arslan Çalık, Zeynep The available literature dealing with contacts between the Ottoman Empire and its European counterparts concentrates primarily on the period before 1700. Moreover, of those sources that do look closely at the eighteenth and nineteenth centuries, focus is almost exclusively on a small number of cities, including Venice, Livorno, and Smyrna, and on the relationships that were allegedly established by non-Muslim communities, particularly Orthodox merchants. By focusing on relationships within these communities and neglecting any form of interaction and interdependency between different communities, these diaspora-focused studies help to perpetuate a historical perspective in which notions of ‘us’ are represented exclusively by the units of ‘country’ or ‘religious fellowship.’ Examining the demography, motives, processes, and structures underlying people’s mobility would allow the tracing of these potential interactions and interdependencies in more depth. To this end, this study aims to draw researchers’ attention to the three voluminous archival registers preserved in the Viennese archives and produced by the Habsburg authorities on the Ottoman subjects who were within the Habsburg domains during the years 1823-1825; these sources provide a plethora of data for these purposes.

2025-01-01T00:00:00Z Mete, Ayşegül https://hdl.handle.net/20.500.12723/3786 2025-09-02T12:55:29Z 2025-01-01T00:00:00Z

Dersaâdet ve Bilâd-ı Şâm’da Asırlarca Etkin Bir Şeyh Ailesi Kurucusu: Atinalı Celâl Ali Dede ve İlişkiler Ağı Mete, Ayşegül Mevlevî tabakât literatüründe Celâl Ali Dede (ö. 1110/1699), Mevlevîlik tarihi boyunca ender rastlanan niteliklere sahip bir postnişin olarak öne çıkarılmasına rağmen onun herhangi bir akademik yayına konu edilmediği görülmektedir. Bu makalenin amacı Trablusşam Mevlevihanesi postnişini Celâl Ali Dede’nin Atina’da başlayıp Trablusşam’da nihayet bulan hayatını belirginleştirerek sosyal ve entelektüel bağlamda ilişkiler ağını ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda “iç ilişkileri” başlığı altında arşiv vesikalarının da yardımıyla soy irtibatlarına odaklanılmış ve Celâl Ali Dede’nin dört oğluyla beraber çok sayıda ahfâdının meşihat görevinde bulunduğu tespit edilmiştir. Böylelikle onun, farklı coğrafyalarda muhtelif mevlevihanelerin meşihat makamına kadar yükselen nesliyle uzun zamanlı büyük bir şeyh ailesinin kurucusu olduğu anlaşılmıştır. Celâl Ali Dede neslinin, İstanbul Mevlevihaneleri meşihat makamındaki iki asra yakın etkinliklerinden ayrı olarak özellikle 17. yüzyıldan 20. yüzyılın sonlarına kadar Trablusşam Mevlevihanesi’nin post makamında görev aldıkları ilk kez bu çalışmayla ortaya çıkarılmıştır. “Dış ilişkiler” başlığı altında, nesebî bağlantıları dışında kalan münasebetlerini tespit sadedinde Celâl Ali Dede’nin Konya, Kudüs, Kahire, İstanbul ve Trablusşam’da irtibat ve dostluk kurduğu âlimler ve siyasîler belirlenmeye çalışılmıştır. Tespit edilen ilişkiler ağı görsel olarak sunulmuştur.

2025-01-01T00:00:00Z Yoldaşlar, Özgün Deniz https://hdl.handle.net/20.500.12723/3785 2025-09-02T12:43:12Z 2025-01-01T00:00:00Z

Unveiling the Cretan Land Regime: Insights from Minkārîzâde Yahyâ’s Fatwas Yoldaşlar, Özgün Deniz Köprülüler Devri’nde (1656–1683) kuzey sınırları haricinde tek askeri sefer 1669 yılında teslim olan Girit’teki Kandiye’ye yönelik gerçekleştirilmiştir. 1670 yılında hazırlanan kânûnnâme ile birlikte Girit adası toprakları Osmanlı İmparatorluğu’nda yaygın olan mîrî arazi olarak değil de harâcî olarak belirlenmiştir. Adada uygulanan ve istisnai gibi duran bu durum çeşitli tarihçiler tarafından incelenmiş olsa da, bu konu 1662–1674 yılları arasında şeyhülislamlık yapmış olan Minkārîzâde Yahyâ’nın fetvaları ışığında ele alınmamıştır. Bu makale, literatürdeki bu boşluğu doldurmak amacıyla Girit’in 1669 yılında Osmanlı İmparatorluğu tarafından nihai olarak fethedilmesinin ardından adada uygulanmaya başlanan toprak rejimini, Minkārîzâde Yahyâ’nın fetvalarını inceleyerek yeniden kavramsallaştırmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, makalenin iki temel hedefi vardır. Bunlardan ilki, Girit ile ilgili fetvaların genellikle Menteşzâde Abdurrahîm’e (ö. 1716) atfedilenlerinin Minkārîzâde’ye ait olduğunu tespit etmek; ikincisi ise Girit’te uygulanan toprak rejimini 17. yüzyılda şeriatın Osmanlı kanununa üstün gelip gelmediği sorusu etrafında incelenen mevcut literatürdeki yerinden alarak, “mülk sahiplerinin ölümü” olarak bilinen tarihsel tartışmanın merkezine taşımaktır.

2025-01-01T00:00:00Z