Islamic Economy and Finance https://hdl.handle.net/20.500.12723/2169 2026-04-17T05:27:18Z 2026-04-17T05:27:18Z Yılmaz, Hakan Safa https://hdl.handle.net/20.500.12723/4441 2025-12-16T12:36:13Z 2023-01-01T00:00:00Z

Portföy yönetim şirketlerinde şer-i yönetişim : Türkiye ve Malezya örneği Yılmaz, Hakan Safa Körfez bölgesinde petrolün keşfi, akabinde 1973 yılında yaşanan petrol krizi sonucu petrol fiyatlarının bir anda üç katına çıkması petro-dolar olarak tabir edilen sermaye akışına neden olmuş ve bu durum petrol ihraççısı olan Arap ülkelerinin ellerinde büyük sermaye birikimlerine yol açmıştır (Öztürk & Saygin, 2017, s. 3). Bu sermaye birikimi İslami Bankacılığı teşvik etmiş ve 1975 yılında kurulan ilk ticari İslami banka olan Dubai İslam Bankası ile bankacılık alanında başlayan İslami finans günümüzde bankacılık, tekafül ve İslami sermaye piyasaları ile 3.1 trilyon ABD doları büyüklük (Katılım Finans Strateji Belgesi, 2022, s. 29) seviyesine erişmiştir. Bu çalışmada, Türkiye'de hizmet veren portföy yönetim şirketlerinde şer'i yönetişim yapısının ne durumda olduğu ve yasaların şer'i yönetişimi ne düzeyde zorunlu tuttuğunun bir resminin çekilmesi ve sonrasında Türkiye'deki şer'i risklerin belirlenip bunların en düşük seviyeye çekilmesi için neler yapılması gerekliliği konusunda öneriler verilmesi amaçlanmıştır. İslami sermaye piyasaları ve bu piyasaların en çok tercih edilen yatırım araçları incelenmiştir. İslami endeksler bağlamında hisse senetleri, sukuk ve yatırım fonlarına detaylı bir şekilde değinilmiştir. İslami sermaye piyasalarının önemli aktörü olan İslami portföy yönetim şirketleri şer'i yönetişim bağlamında ele alınıp, Türkiye ve Malezya'da şer'i yönetişim sistemleri kıyaslanmıştır. Hem Türkiye hem de Malezya şer'i yönetişim yapıları yasal düzenlemeler incelenerek değerlendirilmiş, ortak yanlar ve farklılıklar şer'i yönetişim bağlamında detaylandırılmıştır. Bu kıyas sonucunda Türkiye'nin İslami portföy yönetimi şirketlerine yönelik bir düzenlemesi bulunmadığı ve İslami kurallara uygun fon yöneten portföy yönetim şirketlerinin şer'i yönetişim yapılarında eksiklikleri bulunduğu tespit edilmiştir ve bu eksikliklerin nasıl giderilebileceğine dair öneriler sunulmuştur. Şer'i yönetişim yapısında meydana gelen eksikliklerin oluşturduğu şer'i riskler değerlendirilmiş ve bu risklerin en aza indirgenmesi için gerekli mekanizmalar tartışılmış ve riskleri düşük seviyede tutmak için atılması gereken adımlar anlatılmıştır. ----- The discovery of oil in the Gulf region, and the subsequent tripling of oil prices as a result of the oil crisis in 1973, caused a capital flow called petro-dollar, and this led to large capital accumulations in the hands of oil exporting Arab countries (Öztürk & Saygın, 2017, p. p. 3). This capital accumulation encouraged Islamic Banking and Islamic finance, which started in the field of banking with Dubai Islamic Bank, the first commercial Islamic bank established in 1975, is now 3.1 trillion USD with banking, takaful and Islamic capital markets (Participation Finance Strategy Document, 2022, p. 29) level has been reached. In this study, it is aimed to take a picture of the status of the shar'a governance structure in the portfolio management companies serving in Turkey and to what extent the laws require shar'a governance, and then what to do to determine the shar'a risks in Turkey and minimize them. It is aimed to give recommendations on the necessity of Islamic capital markets and the most preferred investment instruments of these markets were examined. In the context of Islamic indices, stocks, sukuk and mutual funds are discussed in detail. Islamic portfolio management companies, which are important actors of Islamic capital markets, are discussed in the context of shar'a governance, and shar'a governance systems in Turkey and Malaysia are compared. Sharia governance structures in both Turkey and Malaysia were evaluated by examining the legal regulations, and the common aspects and differences were detailed in the context of Sharia governance. As a result of this comparison, it has been determined that Turkey does not have a regulation for Islamic portfolio management companies and portfolio management companies that manage funds in accordance with Islamic rules have deficiencies in their Shariah governance structures, and suggestions are made on how to overcome these deficiencies. The shar'i risks created by the deficiencies in the shar'a governance structure were evaluated and the necessary mechanisms to minimize these risks were discussed and the steps to be taken to keep the risks at a low level were explained.

2023-01-01T00:00:00Z Yavuz, Enes https://hdl.handle.net/20.500.12723/4440 2025-12-16T12:32:46Z 2025-01-01T00:00:00Z

Merkezi danışma kurulunun katılım bankacılığı yönetişiminde etkileri ve Türkiye uygulamasının analizi Yavuz, Enes Bu tez, Türkiye Katılım Bankaları Birliği bünyesinde 2018 yılında kurulan Merkezi Danışma Kurulu'nun (MDK), katılım bankacılığı sistemindeki fıkhi yönetişim yapısına etkilerini incelemek amacıyla hazırlanmıştır. Tez konusunun seçilmesinde, İslami finansın küresel ölçekte artan önemi, Türkiye'de faizsiz finans alanındaki kurumsallaşma ihtiyacı ve MDK'nın bu süreçteki merkezi rolü belirleyici olmuştur. Özellikle sektörde yaşanan fetva farklılıkları, fıkhi standart eksiklikleri ve denetim yapılarındaki dağınıklık, bu yapının işlevselliğini araştırmayı gerekli kılmıştır. Tez yazım sürecinde hem teorik hem de uygulamalı yöntemlerden yararlanılmıştır. İlk aşamada literatür taraması yapılarak İslami finans, katılım bankacılığı ve fıkhi yönetişim kavramları derinlemesine analiz edilmiştir. Ardından, Türkiye'deki MDK'nın yapısı ve işleyişi değerlendirilmiş, Malezya, Suudi Arabistan ve İran gibi ülkelerdeki merkezi danışma kurulları ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Uygulamalı bölümde ise, İslam ekonomisi ve finansı alanında uzman sekiz kişi ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen nitel veriler SWOT analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Tez boyunca elde edilen veriler ışığında, MDK'nın sektörel düzenleme ve fıkhi standartlaştırma açısından kritik bir rol üstlendiği ancak kararlarının bağlayıcılığı, kurumsal bağımsızlık ve şeffaflık gibi alanlarda gelişime açık yönleri bulunduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda çeşitli politika önerileri geliştirilmiş ve Türkiye'de faizsiz finansın kurumsallaşması sürecine katkı sağlayacak çözüm yolları önerilmiştir. ----- This thesis aims to examine the effects of the Central Advisory Board (CAB), which was established in 2018 within the Participation Banks Association of Turkey, on the shariah governance structure in the participation banking system. The increasing importance of Islamic finance on a global scale, the need for institutionalization in the field of interest-free finance in Turkey, and the central role of the CAB in this process were decisive in the selection of the thesis topic. In particular, the differences in fatwa, the lack of shariah standards and the disorganization in supervisory structures in the sector made it necessary to investigate the functionality of this structure. Both theoretical and applied methods were utilized in the thesis writing process. In the first stage, the concepts of Islamic finance, participation banking and shariah governance were analyzed in depth through a literature review. Then, the structure and functioning of the CAB in Turkey were evaluated and analyzed in comparison with the central advisory boards in countries such as Malaysia, Saudi Arabia and Iran. In the practical part, in-depth interviews were conducted with eight experts in the field of Islamic economics and finance and the qualitative data obtained were evaluated through SWOT analysis. In the light of the data obtained throughout the thesis, it has been determined that the CAB plays a critical role in terms of sectoral regulation and shariah standardization but has room for improvement in areas such as binding decisions, institutional independence and transparency. In this context, various policy recommendations have been developed and solutions have been proposed to contribute to the institutionalization of interest-free finance in Turkey.

2025-01-01T00:00:00Z Topal, Ayşenur https://hdl.handle.net/20.500.12723/4439 2025-12-16T12:30:09Z 2022-01-01T00:00:00Z

Modern sağlık sektörünün eleştirel bir değerlendirmesi : İslam politik ekonomisi yaklaşımı Topal, Ayşenur Bu çalışmanın amacı modern dönemde ulus devletinin bir biyopolitika aracı olan ve metalaşarak kapitalist sistem içinde bir sektör olarak var olan sağlık kavramının İslam Politik Ekonomisi açısından eleştirel bir analizini yapmaktır. Bu amacı gerçekleştirmek için modern sağlık sektörünü analiz ederken Michel Foucault'nun biyopolitika ve Karl Polanyi'nin metalaşma kavramlarından faydalanarak çağdaş sağlık sektörünün görünümünü ortaya koymaya çalışacağız. Sonrasında İslam Politik Ekonomisi teorik çerçevesi kullanılarak modern sağlık sektörünün ontolojik düzeyde eleştirel bir değerlendirmesini yapılacak ve İslam ekonomisi bağlamında sağlık kavramının nasıl olması gerektiği ortaya konulacaktır. Toplumda yaşanan dönüşümler sonucunda 18. yüzyıla kadar doğrudan sağlık ile ilgilenen tıp alanı, 19. yüzyıla gelindiğinde biyoiktidar tarafından ortaya atılan normal durum ve anormal olanın tedavisi ile ilgilenmeye başlamıştır. Zamanla tıp alanıyla ilgili olmayan yaşlılık, doğum, menopoz, depresyon ve hiperaktivite gibi birçok durumun tıbbi birer sorun olarak gösterilerek tedavi edilmeye mahkûm bırakılmasıyla tıbbileştirme ortaya çıkmış ve bu sayede tıp alanının iktidarı toplumun birçok alanına yayılmıştır. Gündelik yaşamın bile tıbbileştirilmesi ve tıbbın toplumda bir otorite konumuna gelmesi sonucunda sağlık, biyoiktidar için toplumu kontrol etme kurumlarından biri haline dönüşerek üretken bireyler üretme noktasında bir araç haline gelirken; kapitalizm için ise kapitalist piyasa anlayışı bağlamında başta ilaç üreticileri olmak üzere birçok sektör için kâr elde etmek amacıyla kullanılan bir meta haline gelmiştir. Görüldüğü üzere biyoiktidarın toplum üzerinde hakimiyet kurmayı amaçladığı bu süreç toplumda kapitalist piyasa anlayışının da genişlemesine yol açmıştır. Konuya modern öncesi dönemdeki Müslüman alimler açısından bakıldığında sağlıksız olma durumu kötü bir şey olarak değerlendirilmekten ziyade bu durum günahlara kefaret olması açısından bir imtihan olarak kabul edilmiştir. İslam Politik Ekonomisi'ne göre İslam için esas olan şey insan teklerinin temel amacının her durumda Allah'a kulluk etmeyi ön planda tutmasıdır. Bu yüzden sağlık, modern öncesi dönemde kâr elde etmeyi amaçlayan bir sektör anlayışıyla var olmamış ve sadece insanların Allah'a karşı daha iyi bir kul olma amacını gerçekleştirme noktasında tevekkül anlayışına dayalı bir araç olarak kullanılmıştır. Bu çalışmada vurgulamak istediğimiz nokta Müslüman bireylerin sağlıklı olmaktan kastının genel kabul gören tanımlardan farklı olması gerekliliğidir. Yukarıda anlatılanların ışığında bu çalışmanın diğer çalışmalardan farkı, bir sektörü ortaya çıkan sağlık kavramının kapitalist piyasa sistemi için bir meta olarak, biyoiktidar için ise bir biyopolitika aracı olarak kullanılmasına dair İPE teorik çerçevesi kapsamında ontolojik bir eleştiri getirmesi ve içinde yaşadığımız modern dünyanın doğurduğu dönüşümler bağlamında normatif bir teklifte bulunmasıdır. ----- The concept of health has become a biopolitics tool of the nation-state in the modern period and has turned into a sector within the capitalist system by commodifying. In this case, the aim of this study is to make a critical analysis of the concept of health in terms of the Islamic Political Economy. In order to realize this aim, we will try to reveal the appearance of the contemporary health sector by making use of Michel Foucault's concepts of biopolitics and Karl Polanyi's commodification term while analyzing the modern health sector. Then, using the theoretical framework of Islamic Political Economy, a critical evaluation of the modern health sector will be made at the ontological level, and how the concept of health should be in the context of Islamic economics will be revealed. As a result of the transformations in society, the field of medicine, which was directly concerned with health until the 18th century, began to deal with the normal situation and the treatment of the abnormal in the 19th century. In the course of time, medicalization emerged as many conditions not related to medicine such as old age, birth, menopause, depression, and hyperactivity were shown as medical problems and were condemned to be treated. In this way, the power of the medical field spread to many areas of society. As an outcome of this situation, medicalization and the commercialization of the medical field occurred. In time, even daily life has been medicalized and medicine has become a dominant authority in society. As a result of this situation, for biopower, health has become one of the institutions which aim to control society and turned into a tool for producing productive individuals. On the other side, for capitalism, health has become a commodity used to make a profit for many sectors, especially pharmaceutical manufacturers. As it can be seen, this process, in which biopower aims to dominate society, has also led to the expansion of the capitalist market understanding in society. When the subject is considered from the point of view of Muslim scholars in the pre-modern period, the state of being unhealthy is considered as a test in terms of expiation for sins rather than being considered a bad thing. According to Islamic Political Economy, the essential thing for Islam is that the basic purpose of every human being is to prioritize the worship of Allah in all situations. Therefore, health did not exist with an understanding aimed at making a profit in the pre-modern period and was only used as a tool depending on the understanding of tawakkul in order to realize the purpose of people to be better servants towards Allah. This study wants to emphasize that what Muslim individuals mean by being healthy should be different from the generally accepted definitions. Firstly, this study focuses on the fact that the concept of health, which first emerged as a sector, is seen as a commodity for the capitalist market system. Secondly, this study examines the use of health as a biopolitics tool for biopower. At the end of the study, an ontological criticism is brought to these two fields within the scope of the theoretical framework of Islamic Political Economy. Finally, a normative suggestion is offered in the context of the transformations caused by the modern world in which we live.

2022-01-01T00:00:00Z Soylu, Merve https://hdl.handle.net/20.500.12723/4438 2025-12-16T12:27:50Z 2023-01-01T00:00:00Z

Finansal teknolojilerin müslüman toplumlara transferinin etkileri : kurumsal dönüşümün Heideggerci çerçevesi ve değerlendirmesi Soylu, Merve Bu çalışma, İslami dünya görüşünden farklı bir metafiziksel arka plana sahip olan finansal teknolojilerin Müslüman toplumlara transfer edilmesiyle ortaya çıkan sosyal ve ekonomik eklektik yapının mahiyetini ortaya koymaya çalışmaktadır. İlk olarak, bu çalışma, İslam iktisadı araştırmacıları tarafından büyük ölçüde kabul edilen finansal teknolojilerin birçok yönden İslami ilkelere uygun olduğuna dair ön kabullerin, finansal teknolojilerin metafiziksel arka planıyla uyumlu olup olmadığını araştırmaktadır. Bu bağlamda, çalışmanın ikinci hedefi, bu düzlemsel uyumsuzluğun Müslüman toplumlarda birçok araştırmacının göz ardı ettiği şekilde nasıl eklektik ve şizofrenik bir yapıya yol açtığını incelemektir. Bu çalışmanın araştırma birimi olan finansal teknolojiler, Aydınlanma felsefesine dayalı modern Batı bilim ve tekniğinin doğrudan bir ürünüdür. Dolayısıyla, finansal teknolojilerin öncelikle bir "teknik" olarak değerlendirilmemesi gerekmektedir. Heidegger'in ifade ettiği üzere bu modern teknik, geçmişteki kullanımlarından farklı olarak, dönemin mevcut felsefi paradigmasının bir ürünüdür. Bu nedenle, Aydınlanmacı bir ontolojik zemine dayanan modern teknik, insanların dünyayı algılama biçimlerinde radikal bir dönüşüme neden olmuştur. İnsanlar, akıl merkezinde doğanın ve doğanın içerisindeki her ilişkinin kendi refahlarına uygun olacak şekilde hükmedilmesinin gerekliliğine dair bir anlayış benimsemişlerdir. Bu anlayışın bir izdüşümü olan modern teknik olarak teknoloji, ortaya çıkma işlemine aracılık eden araçların özüne işaret eden hükmedici ve meydan okuyucu bir çerçevelemeyi (ge-stell) içeren bir açığa çıkma tarzıdır. Başka bir ifade ile dönemin ontolojik kabullerine uygun olarak teknolojinin öncülük ettiği varlığın açığa çıkışı, sınırlama, müdahale etme ve meydan okuma içermektedir. İslami finansal teknolojiler de teknolojinin böylesi bir arka planından neşet eden İslami finansal teknolojiler ise Müslüman toplumların ontolojik yapısı ile uyuşmazlık ortaya çıkarmaktadır. ----- This study attempts to analyze the nature of the social and economic eclectic structure that arises from the transfer of financial technologies, having a different metaphysical background than Islam, into Muslim societies. Initially, this study examines whether the metaphysical background of financial technologies is compatible with the presumptions of the conformity between financial technologies and Islamic principles, which Islamic finance researchers have broadly accepted. At this juncture, the study's second aim is to investigate how this incompatibility leads to an eclectic and schizophrenic structure that many researchers in Muslim societies disregard. Financial technologies, the research unit of this study, are the direct product of modern Western science and technique based on Enlightenment philosophy. Therefore, financial technologies should not primarily be considered a "technique." As Heidegger expressed, this modern technique is a product of the contemporary philosophical paradigm rather than its utilization in the past. Hence, the modern technique based on Enlightenment ontology has resulted in a radical transformation in the way people perceive the world. Humans have embraced a mentality that calls to dominate every relationship within nature and its elements at the center of reason for the sake of their welfare. As a projection of this mentality, technology, as a modern technique, is a mode of disclosure that encompasses a dominating and challenging framework (ge-stell), which indicates the essence of the tools that allow the process of its emergence. In other words, the unveiling of being, led by technology under the ontological assumptions of the era, involves restriction, intervention, and confrontation. Islamic financial technologies that emerge from such a background of technology create an incompatibility with the ontological structure of Muslim societies.

2023-01-01T00:00:00Z