Thesis Collection https://hdl.handle.net/20.500.12723/2257 2026-04-17T20:00:38Z 2026-04-17T20:00:38Z Yeşil, Fatih https://hdl.handle.net/20.500.12723/4350 2025-12-09T12:11:54Z 2024-01-01T00:00:00Z

Halikarnas Balıkçısı'nın eserlerinde Antik Yunan kültürü karşısında Mavi Anadolu düşüncesi Yeşil, Fatih Halikarnas Balıkçısı, kültür tarihi ile coğrafya arasında bağ kurarak bir kimlik, mitoloji, hümanizma anlayışı benimsemiştir. Bu unsurlar, coğrafyaya bağlı birer kurucu unsur olarak Antik Yunan ve Batı karşıtlığı şeklinde düşünce yazılarında işlenmiş ve edebî bir söylem olarak kurmaca eserlerinde estetize edilmiştir. Çalışmada bir metin tahliline girişilmiş, bu bağlamda Halikarnas Balıkçısı'nın düşünce yazıları, roman ve hikâyelerden oluşan kurmaca eserleri tematik ve estetik bağlamda tahlil edilmiştir. Coğrafyayı kültürel bir köken arayışında kaynak olarak kullanan yazarın Antik Yunan ile Anadolu'nun farkını ve Anadolu'nun Antik Yunan'a üstünlüğünü özellikle düşünce eserlerinde ortaya koyduğu gözlemlenmiştir. Bu üstünlük, Anadolu coğrafyasında yaşayan insanların bir kültürel köken olarak Anadolu'da yaşamış tüm ulusların birikimlerini sahiplenmesi gerektiği şeklinde ortaya konulurken Batı'ya da asıl kültürel kökenlerinin Anadolu'da doğduğu ispat edilmeye çalışılmıştır. Bu zıt kültürel unsurları bir araya getirme düşüncesi yazarın kendisinin de bazı çelişkiler yaşamasına, özellikle de tarih konulu kurmaca eserlerinde bu zıtlığın ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Kültürel köken arayışları düşünce yazılarında açık bir biçimde Antik Çağ'ın mirasını Anadolu ile özdeşleştirir. Kurmaca eserlerde ise bu kültürel unsurlar özellikle karakterler ve mekân unsurları üzerinden coğrafyaya dayalı olarak verilir. ----- Halikarnas Balıkçısı (The Fisherman of Halicarnassus) embraced an understanding of identity, mythology and humanism by intertwining cultural history with geography. These elements, as founding elements related to geography, were explored in his intellectual writings in the form of opposition to Ancient Greek and the West, and were aestheticized in fictional works as a literary discourse. This study begins with a textual analysis, focusing on Halikarnas Balıkçısı's essays and fictional works, including novels and short stories, from both thematic and aesthetic perspectives. It has been observed that the author, who used geography as a source in his search for a cultural origin, highlighted the differences between Ancient Greek and Anatolia and the superiority of Anatolia over Ancient Greek, particularly in his intellectual works. This notion of superiority emphasized that the people living in Anatolia should culturally embrace the heritage of all the civilizations that have lived there, while also trying to prove to the West that their true cultural roots originated in Anatolia. The effort to reconcile these contrasting cultural elements led to the author experiencing contradictions, especially in his historical fiction. The search for cultural origins clearly identifies the heritage of the Ancient Age with Anatolia in his essays. In his fictional works, these cultural elements are depicted through geography, particularly through characters and place elements.

2024-01-01T00:00:00Z Yeşil, Ayşe https://hdl.handle.net/20.500.12723/4349 2025-12-09T12:08:45Z 2024-01-01T00:00:00Z

Mecidi et-Tosyevi ve Kitabu Rahati'l-ervah adlı tercüme eseri : (tenkitli metin, inceleme ve tıpkıbasım) Yeşil, Ayşe Bu çalışma, 16. yüzyılda yaşamış ve şiirlerinde Mecîdî mahlasını kullanmış olan Abdülmecîd bin Şeyh Nasûh bin İsrâîl et-Tosyevî'nin tercüme eserlerinden biri olan Râhatü'l-Ervâh'ın tenkitli metni, eserin şekil ve içerik özellikleri, tercüme hususiyetleri ve mütercimin monografisinden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümü Mecîdî'nin hayatı, eserleri ve edebî kişiliğini ele almaktadır. Mecîdî'nin hayatı hakkındaki bilgiler, mevcut kaynakların yanı sıra eserlerinden yola çıkılarak oluşturulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, tercümenin şekil ve içerik özellikleri üzerinde durulmuştur. Tercüme, yapısı itibarıyla kaynak eserine benzer bir biçimde nazım-nesir karışık olarak meydana getirilmiştir. İçerik özellikleri kısmında ise öncelikle fasılların özetleri verilmiş daha sonra eserdeki ayet ve hadisler, mutasavvıflar, dinî ve tarihî şahsiyetlerden bahsedilmiştir. Üçüncü bölüm, eserin tercüme yöntem ve stratejilerinin belirlenmesi konusunu ele almaktadır. Bu bölümde, tercümenin kaynak metni olan Nüzhetü'l-Ervâh ve eserin müellifi Emîr Hüseynî tanıtılmış; eserin 19. yüzyılda tercümesini yapan Mehmed Said ve eserinden bahsedilmiş ve Mecîdî'nin tercümesi hem kaynak eser hem de söz konusu tercüme göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Çalışmanın son bölümü, Râhatü'l-Ervâh'ın tespit edilebilmiş iki nüshası kullanılmak suretiyle oluşturulan tenkitli metnini içermektedir. Nüshaların ikisi de Süleymaniye Kütüphanesi'nde yer almaktadır. Söz konusu nüshalar tavsif edildikten sonra transkripsiyonlu metnin oluşturulmasında takip edilen yol açıklanmış ve transkripsiyon alfabesi kullanılarak Arap harfli metin Latin alfabesine aktarılmıştır. Metne dâhil olmadığı düşünülen derkenar kısımları ise ayrı bir başlık altında verilmiştir. ----- This study consists of the critical text of Râhatü'l-Ervâh, one of the translated works of Abdülmecîd bin Şeyh Nasûh bin İsrâîl et-Tosyevî, who lived in the 16th century and used the pseudonym Mecîdî in his poems, the form and content features of the work, the translation features and the monograph of the translator. The first part of the study deals with Mecîdî's life, works and literary personality. Information about Mecîdî's life is based on his works as well as existing sources. The second chapter focuses on the form and content of the translation. In terms of its structure, the translation is a mixture of verse and prose, similar to the source work. In the content features section, firstly the summaries of the chapters are given and then the verses and hadiths, Sufis, religious and historical personalities are mentioned. The third chapter deals with the determination of translation methods and strategies. In this chapter, the source text of the translation, Nüzhetü'l-Ervâh and its author Emîr Hüseynî are introduced; Mehmed Said and his work, who translated the work in the 19th century, are mentioned; and Mecîdî's translation is evaluated by considering both the source work and the translation in question. In the last part of the study, the critical text of Râhatü'l-Ervâh is presented by using two copies of the work. Both of the copies are in the Süleymaniye Library. After these copies are described, the method followed in the creation of the transcribed text is explained and the Arabic text is transferred to the Latin alphabet using the transcription alphabet. The sections, which are not considered to be included in the text are given under a separate heading.

2024-01-01T00:00:00Z Tanlak, Ergün https://hdl.handle.net/20.500.12723/4348 2025-12-09T12:05:54Z 2025-01-01T00:00:00Z

Ömer Seyfettin'in hikayelerinde mekan Tanlak, Ergün Bu tezde Ömer Seyfettin'in biyografisi ve yaşadığı coğrafyadaki küçülmenin öykülerine olan etkisi, öykülerdeki mekân tasarımları ya da mekânların verilme şekli üzerinden açıklanmaktadır. Bu amaçla Ömer Seyfettin'in edebi mekânları biçimlendirişi ile kendi hayatı, edindiği mesleklerle kendi psikolojisi arasındaki ilişki araştırılmıştır. Yazarın tarih anlayışının, yaşadığı dönemde bilhassa küçülen ve bölünen Osmanlı coğrafyasının, öykülerinde iç ve dış mekânları seçmesine, karakterleri konumlandırmasına etkisi analiz edilmiştir. Öyküler yorumlanırken psikobiyografik yaklaşıma başvurulmuş, yanı sıra dönemin tarihsel arka planı ile bu yorumlamalar ilişkilendirilmiştir. Bu çerçevede Ömer Seyfettin'in öykü mekânları yazar, karakter ve dönemiyle ilişkisi göz önünde bulundurularak Freudyen nedensel ve Jungiyen yapılandırmacı yaklaşımla incelenmiştir. Ömer Seyfettin'in hayat coğrafyası öykü mekânlarının temelini teşkil eder. Subaylık yaptığı Balkan coğrafyasında yaşadığı ve gözlemlediği durumlar öykülerine yansır. Osmanlı coğrafyasının savaşlarla küçülmesi ve buna eşlik eden travmaların öykü mekânlarında etkisi görülür. Küçülme ve travma hali muhayyel mekân ve coğrafya tasarımları ile çözülmeye çalışılır. Öykülerde ev içinin sıklıkla seçildiği ve ev içi mekânı olarak da odanın öne çıktığı fark edilir. Ev içi mekânı olarak odanın psikolojik bağlamda çatışma, bütünleşme ve dönüştürme özellikleriyle belirdiği görülür. Öykülerinde mahallenin parçalanması, ulaşım araçlarının değişmesiyle beraber mekânlar arası mesafenin kısalması, kadınların kamusal mekânlardaki konumu mesele edilir. Köşk ve konak köhne, apartman ise dejenere görünümü ile öne çıkarılırken İstanbul tasvirleri negatiftir. Son olarak öykü mekânlarının natüralist bir bakış ve milliyetçi bir yaklaşımla örüldüğü açıktır. ----- In this thesis, the biography of Ömer Seyfettin and the effect of the shrinking of the geography he lived in on his stories are explained through the spatial designs in the stories or the way the spaces are given. For this purpose, the relationship between Ömer Seyfettin's shaping of literary spaces and his own life, the professions he acquired, and his psychology is investigated. The effect of the author's understanding of history, especially the shrinking and divided Ottoman geography in the period he lived in, on his selection of interior and exterior spaces in his stories and the positioning of the characters is analyzed. While interpreting the stories, a psychobiographical approach was used, and these interpretations were associated with the historical background of the period. In this context, Ömer Seyfettin's story settings were examined with a Freudian causal and Jungian constructivist approach, considering the relationship between the author, the character, and the period. The geography of Ömer Seyfettin's life forms the basis of the story spaces. The situations he experienced and observed in the Balkan geography where he was an officer are reflected in his stories. The shrinking of the Ottoman geography due to wars and the traumas accompanying this are seen in the story spaces. The shrinkage and trauma are tried to be solved with imaginary space and geography designs. It is noticed that the house's interior is frequently chosen in the stories and the room stands out as the interior space of the house. It is seen that the room, as the interior space of the house, appears with the characteristics of conflict, integration, and transformation in the psychological context. The fragmentation of the neighborhood, the shortening of the distance between spaces with the change of means of transportation, and the position of women in public spaces are discussed in his stories. While the mansion and the mansion are highlighted with its shabby appearance and the apartment with its degenerate appearance, the depictions of Istanbul are negative. Finally, the story spaces are woven with a naturalistic perspective and a nationalist approach.

2025-01-01T00:00:00Z Pamuk, İnci https://hdl.handle.net/20.500.12723/4347 2025-12-09T12:02:23Z 2023-01-01T00:00:00Z

Piri Reis’in Kitab-ı Bahriyye adlı mensur eseri : (giriş-inceleme-tenkitli metin-açıklamalı dizin) Pamuk, İnci Bu çalışma 16. yüzyılda yaşamış ünlü Osmanlı haritacısı ve denizcisi Pîrî Muhyiddin b. Hacı Mehmed'in diğer bir adıyla Pîrî Reîs'in 1521 yılında kaleme aldığı Kitâb-ı Bahriyye adlı mensur eserinin tenkitli metnini ortaya koymayı hedeflemektedir. Müellif nüshası henüz ele geçmemiş olan coğrafya ve denizciliğe dair bu eser, yazıldığı dönemde çok okunmuş daha sonraki yüzyıllarda da rağbet görmüş ve çok kez istinsah edilmiştir. Çalışma giriş bölümü dışında 4 bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; "Kitâb-ı Bahriyye'ye dair kaynaklar ve tetkikler" başlığı altında geçmişten günümüze bu konuda yapılan çalışmalar değerlendirilmiştir. Müellifin yaşadığı dönemin koşulları eserine etki edeceğinden Pîrî Reîs'in yaşadığı devirdeki deniz tarihi ve deniz ticaretine kısaca değinilmiştir. Birinci bölümde; Pîrî Reîs'in hayatı, kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; dil incelemesi kapsamında metindeki fonetik ve morfolojik özellikler üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde; eserin yurt içi ve yurt dışındaki toplam 7 nüshasından hareketle tenkitli metni kurulmuş ve transkripsiyonu yapılmıştır. Dördüncü bölümde ise metnin dizin ve sözlüğü oluşturulmuştur. Son olarak ekler kısmında Pîrî Reîs'in 1513 ve 1528 tarihli iki dünya haritasına, Kitâb-ı Bahriyye'nin Yeni Cami (A) nüshasında bulunan çizimlere ve tenkitli metinde kullanılan nüshaların fasıl sıralarını gösteren tablolara yer verilmiştir. ----- This study aims to present the critical text of the prose work Kitâb-ı Bahriyye (Book of Navigation) written in 1521 by the famous Ottoman cartographer and mariner Pīrī Muhyiddin b. Hacı Mehmed, also known as Pīrī Reīs, who lived in the 16th century. This work on geography and seafaring, the author's copy of which has not yet been found, was widely read in the period when it was written and was popular in the following centuries and was copied many times. The work consists of 4 chapters except the introduction. In the introduction, under the title "Sources and studies on Kitâb-ı Bahriyye", the studies on this subject from the past to the present are evaluated. Since the conditions of the period in which the author lived will affect his work, the maritime history and maritime trade in the period in which Pîrî Reîs lived are briefly mentioned. In the first chapter; information about the life, personality and works of Pîrî Reîs is given. In the second chapter; phonetic and morphological features of the text are discussed within the scope of language analysis. In the third chapter; a critical text of the work based on a total of 7 copies of the work in Turkey and abroad has been set and transcribed. In the fourth chapter, the index and dictionary of the text have been prepared. Finally, in the appendices, two world maps of Pîrî Reîs dated 1513 and 1528, the drawings found in the Yeni Cami (A) copy of Kitâb-ı Bahriyye and the tables showing the chapter order of the copies used in the critical text are included.

2023-01-01T00:00:00Z