https://hdl.handle.net/20.500.12723/2225 Thesis Collection 2026-04-11T18:33:43Z https://hdl.handle.net/20.500.12723/4358 Customizing a banking and finance focused NMT system: an empirical study measuring the effect of controlled language Yüksel, Merve Ceren Çeviri sektörü her geçen gün teknolojik yeniliklerle gelişmektedir. Bu teknolojik yenilikler, çeviri zincirinin halkasını oluşturan çevirmenler, editörler, proje yöneticileri ve çeviri hizmetine ihtiyaç duyan kişiler de dahil olmak üzere çeviri hizmeti paydaşlarının hayatını kolaylaştırmaktadır. Nöral makine çevirisi (NMT), çeviri sektöründeki en güncel yeniliklerden biridir ve çeviri sektörünün işleyişini yeniden şekillendiren kilometre taşlarından biridir. NMT sistemlerinin geliştirilmesi çoğunlukla bilgisayar mühendislerine ve yazılım uzmanlarına bırakılmıştır. Çevirmenler genellikle bu sistemleri geliştirmeye yönelik girişimlerden uzak durmaktadır. Bu çalışmanın ilk amacı bir çevirmen olarak günümüz teknolojilerinin avantajını kullanıp bankacılık ve finans metinlerinin çevirisinde kullanmaya yönelik bir NMT sistemi oluşturmaktır. Çalışmanın ikinci bölümünde NMT sisteminde yapılan çevirilerin kalitesini artırmada son yıllarda oldukça popüler olan Kontrollü Dil kurallarının etkili olup olmadığı incelenmektedir. ----- The industry of translation is developing day by day with technological innovations. These technological innovations make processes easier for the stakeholders of translation service who form the link of the translation service chain, including translators, editors, project managers and people who need translation services. Neural machine translation (NMT) is one of the most up-to-date innovations in the translation industry and NMT has become one of the milestones reshaping the translation industry. The task of NMT system development is mostly left to computer engineers and software experts. Translators often avoid attempts to improve these systems. The first aim of this study is to create an NMT system for banking and finance texts by using the advantage of today's technologies as a translator. In the second part of the study, it has been investigated whether the Controlled Language rules, which have been very popular in recent years, are effective in improving the quality of translations made in NMT system. 2020-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12723/4357 A descriptive approach to (im)possibility of poetry translation : a case study on pseudotranslation Tanyıldız, Abdullah Şiir çevirisinin mümkün olup olmadığı yüzyıllar boyunca tartışılmış ve şiir çevirisi genellikle sorunlu olarak görülmüştür. İlgili alanyazın incelendiğinde, bu sorunun temelinde çeviri kuramlarının çeviri olgusuna karşı kaynak odaklı ve kuralcı yaklaşımının olduğu ve bu çeviri kuramlarının söz konusu soruna bir çözüm üretemediği gözlemlenmiştir. Ancak 1970'lerde yeni paradigma ile meydana gelen çeviri tarihindeki değişiklikler, çeviri olgusuna yaklaşımı ile bir dönüm noktası olarak ele alınmaktadır. Çevirideki bu değişiklikler, şiir çevirisinin imkânsızlığı görüşünün altında yatan temel sebeplerin aşılabileceğini göstermektedir. Yeni paradigmanın yol açtığı değişikliklerin bir sonucu olarak ortaya çıkan sözdeçeviri üzerine çalışmak, betimleyici çeviri çalışmalarının kapsamına ışık tutmaktadır. Böylece çalışmanın uygulama kısmında özgün bir eser olmasına rağmen çeviri bir şiir kitabı olarak sunulan Kabareden Emekli Bir ''Kızkardeş'' adlı kitap, betimleyici çeviribilim ışığında incelenmektedir. Sonuç olarak bu tez, şiirin çevirilemezliğinin çıkış noktası olarak görülen ilgili kaynak metnin var olmayışının betimleyici çalışmalara engel olamayacağını ve dolayısıyla şiirde çevrilemezlik sorununun betimleyici çalışmalar ışığında aşılabileceğini göstermektedir. ----- Whether poetry translation is possible or not has been debated for centuries, and the poetry translation has been mostly seen as problematic. When the relevant literature is reviewed it has been observed that source oriented and prescriptive approach in translation theories towards the translation phenomena is at the roof of this problem, and the theories in translation has not found a solution to this problem. However, the changes that took place in the history of the translation in 1970s within the new paradigm are discussed as a turning point for approaching the translation phenomena. The changes that took place in translation reveal that it is possible to overcome the problems that are seen as underlying reasons for the impossibility of poetry translation. Studies on pseudotranslation as an outcome notion of the changes that occurred within the framework of the new paradigm shed light on the scope of descriptive translation studies. Therefore, in the case study part of the thesis, Kabareden Emekli Bir ''Kızkardeş'' that is offered as a translation of a poetry book, despite being an indigenous work, is analyzed in the light of descriptive translation studies. As a result, this thesis demonstrates that the non-existence of the corresponding source text, which is seen as the starting point of the untranslatability of poetry, cannot prevent descriptive studies; therefore, the problem of untranslatability in poetry can be overcome in the light of descriptive studies. 2021-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12723/4356 A descriptive research on the Turkish translations of Ataturk: The rebirth of a nation Sinarer, Sena Bu tezin amacı, Lord Kinross'un Atatürk: Bir Millet'in Yeniden Doğuşu adlı eserinin (KM), 1965 yılı tefrika halindeki ilk erek metnini (EM1), 1966 yılında eksiksiz olarak basılan ikinci erek metnini (EM2) ve 1988 yılı yeniden baskı halinde halinde basılan üçüncü erek metnini (EM3) incelemektir. Betimleyici teorik çerçeve kapsamında, bu üç çeviriden "diktatörlük", "din", "Türk Siyasal hayatı" ile ilgili seçilen örnekler, kaynak metin ve üç çeviri arasındaki eşdeğerlilik ilişkilerinin dinamikleri ve çeviriler üzerindeki tarihsel, sosyo-kültürel ve siyasi bağlamın etkileri temel alınarak analiz edilmiştir. "Diktatörlük" kavramının kullanımı ile ilgili olarak seçilen örneklerdeki çevirilerin analiz sonuçları, KM ve EM1 arasındaki eşdeğerlilik ilişkisinin kabul edilebilirlik kutbuna, KM ile EM2 ve EM3 arasındaki ilişkinin ise yeterlilik kutbuna daha yakın olduğunu göstermiştir. İkinci kategori çerçevesinde, "din" kavramının kullanımı ile ilgili olarak, KM ve EM1 arasında kabul edilebilirlik kutbuna daha yakın bir ilişki mevcut iken, KM ve EM2 arasındaki eş değerlilik ilişkisi ise yeterlilik ve kabul edilebilirlik kutuplarının tam ortasında konumlandırılmaktadır. KM ve EM3 arasındaki eşdeğerlilik ilişkisi ise diğer bir taraftan iki kutbun ortasında konumlandırılmakta ancak EM3, EM2 ile karşılaştırıldığında kabul edilebilirlik kutbuna yaklaşmaktadır. Üçüncü kategori olarak "Türk Siyasal hayatı" ile ilgili olarak seçilen örneklerin analiz sonuçları KM ve EM1 arasındaki eşdeğerlilik ilişkisinin kabul edilebilirlik kutbuna daha yakın olduğunu, KM ile EM2 ve EM3 arasındaki ilişkinin ise yeterlilik kutbuna daha yakın olduğunu göstermektedir. Ancak, bu sonuçlar söz konusu iki kutbun bir ikili karşıtlık oluşturduğu anlamına gelmemektedir ve sadece tezde ele alınan üç kategori bağlamında incelenen örnekler için geçerlidir. ----- The aim of this thesis is to examine the three Turkish translations of the source text (ST) titled Atatürk: The Rebirth of a Nation written by Lord Kinross: the first target text (TT1), in serialized form in 1965 the second target text (TT2) in full form in 1966 and the third target text (TT3) in reprint form in 1988. Within a descriptive theoretical framework, selected examples from the three translations related to "dictatorship", "religion" and the "Turkish political scene" have been analyzed with a focus on the dynamics of the equivalence relationships between the source text and the three translations and on the impact of the historical, socio-cultural, and political context on the translations. The results of the analysis of the translations of the examples concerning the use of the term "dictatorship" have shown that the equivalence relationship between ST and TT1 is closer to the acceptability pole while the equivalence relationship between ST and TT2 and TT3 is closer to the adequacy pole. In terms of the second category which is related to the use of the term "religion", an equivalence relationship closer to the acceptability pole exists between ST and TT1 while the equivalence relationship between ST and TT2 is situated in the middle of the adequacy and acceptability poles. The equivalence relationship between ST and TT3, on the other hand, is situated also in the middle of the two poles, but closer to the acceptability pole compared to TT2. The results of the analysis concerning the examples related to the "Turkish political scene" as the third category have shown that an equivalence relationship closer to the acceptability pole exists between ST and TT1 while an equivalence relationship closer to adequacy exists between ST and TT2 and TT3. However, these results do not suggest a binary opposition between the two poles and that they are obtained only for the analysis of selected examples of the three categories. 2021-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12723/4355 Portrayals of love and lovers in translations of popular songs : Turkish popular music’s translation into/from English and Arabic Mercan, İbrahim Bu tez İngilizce ve Arapçadan/ İngilizce ve Arapçaya çevrilen popüler şarkılarda aşkın ve aşıkların tasvirlerini incelemektedir. Aşk ve aşıkların tasvirlerinde kaynak ve erek şarkılarda ne gibi benzerlik ve farklılıklar olduğu, şarkı çevirilerinde ne gibi çeviri stratejilerinin kullanıldığı ve tasvirlere ilişkin belirli özelliklerin nasıl kategorize edilebileceği şeklindeki araştırma sorularını cevaplamayı hedefleyen bu tez, skopos (Vermeer 1996), çeviri normları (Toury 1995) ve yabancılaştırma-yerelleştirme (Venuti 2008) kavramlarından oluşan bir kuramsal çerçeveyle, seçilen on bir kaynak ve on iki erek şarkının betimleyici ve karşılaştırmalı bir analizini sunmaktadır. Şarkı analizleri, kaynak ve erek şarkılarda aşk ve aşıkların tasvirlerindeki benzerlik ve/veya farklılıkların, çevirmenlerin skoposları ile bağlantı olabileceğini göstermiştir. Tezde incelenen tüm çeviriler için geçerli olduğu düşünülebilecek muhtemel skoposun, elde edilen çevirilerin başarılı ve popüler olmasını sağlamak olduğu öne sürülebilir. Dolayısıyla, çevirmenlerin sadece şarkı sözlerinin çevirilerini yapmadıkları aynı zamanda kaynak şarkıların popülerlik ve başarı potansiyellerini de ithâl ettikleri söylenebilir. Analiz sonucunda anlamsal içeriğin her zaman olabildiğince yakın bir şekilde erek şarkılara aktarılmadığı gözlemlenmiştir. Bu nedenle matriks veya dilsel-metinsel normlarda yapılan değişikliklerin, erek şarkıyı erek kitlenin estetik, ideolojik veya kültürel beklentilerine uyumlu hâle getirme çabasından kaynaklandığı söylenebilir. Diğer yandan kaynak şarkılarla olan benzerlikler erek kitleye yeni bir tür veya fikir sunma veya kaynak şarkıların özelliklerini ithâl etme niyetleriyle ilgili olabilir. Tezde, şarkı analizlerinden elde edilen bulgular ışığında, şarkı çevirilerindeki tasvirlerin analizi için kullanılabilecek, bakış açısı, odak, ton, kültürel değişiklikler, yazım biçimi ve estetik şeklinde altı ana başlıktan oluşan bir kategorizasyon önerilmektedir. Ancak şarkı sözlerininin çevirisinde, söz konusu kategorizasyonda yer alan başlıkların bazıları veya tümüyle açıklanabilecek şekilde çoklu stratejilere başvurabileceğinden dolayı önerilen kategorizasyon ikili karşıtlıklara işaret etmemektedir. ----- This thesis investigates portrayals of love and lovers in Turkish popular music's translation from/into English and Arabic. With the aim of finding answers to the questions of what are the similarities and/or differences between the source songs and target songs in terms of their portrayals of love and lovers, what translational strategies are used in song translations, and how can certain aspects regarding portrayals of love and lovers be categorized, the thesis presents a descriptive and comparative analysis of the selected source and target songs within a theoretical framework consisting of the concepts of skopos (Vermeer 1996), translation norms (Toury 1995) and domestication-foreignization (Venuti 2008). Analysis of the songs under investigation reveals that the similarities and/or differences between the source and target songs concerning the portrayals of love and lovers are resorted to in accordance with their translators' goals, i.e., skopoi. One possible skopos for all target songs analyzed in the present thesis might be argued to be the goal of making the final products successful and popular. Thus, it can be argued that the translators do not only translate lyrics but also import the success and popularity potential of the source songs. Yet, the results of the analysis also display that the semantical content of the source songs has not been always rendered as closely as possible in the target songs. Thus, it can be concluded that the changes in matricial or textual-linguistic norms might be done in order to conform to the aesthetic, ideological, or cultural expectancies of the target audiences, while the similarities to the source songs can be related to the intention of serving new types of genres or ideas and importing their features to the target audience. On the basis of the findings of the analysis of the songs, the thesis also suggests a categorization for analysis of portrayals in song translations which consists of six categories that are point of view, focus, tone, cultural changes, writing style, and aesthetics. The suggested categorization, however, does not imply dichotomies as a translator may choose to apply multiple strategies at different parts of the target song lyrics that may be described with all or some of the categories. 2021-01-01T00:00:00Z