https://hdl.handle.net/20.500.12723/4470 Master 2026-04-17T17:02:50Z https://hdl.handle.net/20.500.12723/4499 A descriptive study on the Turkish translations of Claude Farrere's La maison des hommes vivants Yalçın, Zeynep Nur Bu tezde Claude Farrère'in La Maison Des Hommes Vivants (1911) adlı eserinin iki Türkçe çevirisi olan Selim Nüzhet Gerçek'in Canvermezler Tekkesi (1921) ve Hamdi Varoğlu'nun Ölmez Adamların Evi (1955) adlı eserlerinin detaylı karşılaştırması ve betimleyici bir yaklaşımla irdelenmiştir. Ayırt edici özellikleri olmasına rağmen gotik korku türü tanımlanırken gotik tür ile eş anlamda kullanılmaktadır. Söz konusu durum Selim Nüzhet Gerçek'in, net bir biçimde gotik unsurlar içeren, Canvermezler Tekkesi (1921) adlı korku romanı için de geçerli olduğu söylenebilir. Türün belirlenmesinin ardından bu tezin en önemli kısmı, söz konusu roman ile onun kaynağı olduğu düşünülen edebi eser arasındaki farklılıkların betimleyici bir biçimde incelenmesidir. Bu tezin amacı sözü edilen çeviri metinleri irdelemek ve farklı dönemlerde benimsenen çeviri stratejilerini betimlemektir. Dolayısıyla kısaca kaynak metne ve kültürlerine ya da erek kültüre bağlılıklarına göre bunları 'uyarlama', 'çeviri', 'te'lif' veya 'yeniden yazım' olarak tanımlamak bu eserlerin arasındaki farkları bulurken önem kazanmaktadır. Bu farkların kategorileri teorik olarak Gideon Toury'nin (1995) çeviri süreci normlarına dayanarak: karakter farklılıkları, olayların gerçekleştiği yerdeki farklılıklar, olay örgüsünün tercümesine ilişkin farklılıklar, metinlerdeki eklemeler ve çıkarmalar ve illüstrasyonlar şeklinde belirlenmiştir. İki çevirinin kaynak metinle karşılaştırıldığı bu kategorilerdeki örnekler Lawrence Venuti'nin 'yerlileştirme' ve 'yabancılaştırma' stratejileri çerçevesinde açıklanmıştır. İki çeviri arasında yapılan karşılaştırma sonucunda 1921'de basılan eserin Türk dili ve kültürüne yakın bir çeviri stratejisi benimsediği, bu nedenle de 'kabul edilebilirlik' kutbuna; 1955'te basılan eserin ise kaynak metne ve onun dili olan Fransızca'ya daha yakın olan bir strateji izlemesi nedeniyle 'yeterlilik' kutbuna daha yakın olduğunu söylemek mümkündür. ----- In this thesis, a detailed comparative and descriptive textual analysis is conducted on two Turkish translations of Claude Farrère's La Maison Des Hommes Vivants (1911): Selim Nüzhet Gerçek's Canvermezler Tekkesi (1921) and Hamdi Varoğlu's Ölmez Adamların Evi (1955). The Gothic horror genre is used synonymously with the Gothic genre, though each has its distinctive features. This can also be said for Selim Nüzhet Gerçek's Canvermezler Tekkesi (1921), which was defined as a horror novel featuring clear Gothic elements. Following the establishment of the genre, the crucial part of this thesis is the examination of differences through a descriptive approach in the said novel and the literary work assumed to be the source text. The aim of this thesis is to examine the translations and describe the translation strategies adopted in different periods. For this reason, identifying them as 'adaptation', 'translation', 'te'lif,' or 're-writing,' depending on their adherence to the source text and culture, or the target culture, becomes important in establishing their differences. Theoretically, the categories of differences are determined based on Gideon Toury's (1995) translational norms, such as character differences, differences in the settings of events, differences regarding the translation of the plot, and additions and omissions in the texts and illustrations. These categories, in which the two translations were compared to the source text, are explained within the framework of Lawrence Venuti's 'foreignization' and 'domestication' strategies. As a result of the comparison between the two translations, it is possible to say that the 1921 translation adopted a strategy that brought it closer to the Turkish language and culture, steering it towards the 'acceptability' pole, while the 1955 translation is closer to the source text and French language, placing it in the 'adequacy' pole. 2024-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12723/4498 Yorumlayıcı çeviri kuramı çerçevesinde haber çevirilerinin incelenmesi Ünal, Büşra Nur Toplumların sahip olduğu haberdar etme ve haber alma merakı ile çeviri ve habercilik faaliyetlerinin iç içe geçmesi haber çevirisi kavramını ortaya koymaktadır. Bu kavram yeniden yazma eylemini de kendi içinde barındırmaktadır. İçerisinde bir metni yeniden şekillendirebilme gücü taşıyan kavram ise geleneksel çeviri tanımlarının ötesine geçen özelliklere sahiptir. Söz konusu bu tezde, haber çevirisini yürütenlerin yeniden şekillendirme gücünü metinler üzerinde nasıl ve ne şekilde kullandıkları incelenmektedir. Ayrıca bu tez, Seleskovitch ve Lederer tarafından geliştirilen ve çevirmenin kaynak metni, erek kitleye aktarırken anlamı kavrayıp sözcüklerden sıyırarak yeniden ifade etmesini esas alan Yorumlayıcı Çeviri Kuramı ile haber çevirisinde yer alan yeniden yazma kavramı arasındaki ilişkinin tekrar değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır. Haber çevirisinde metinlerin yeniden yazım sürecini gözlemlemeyi amaçlayan bu çalışma, BBC'nin 7 Ekim sonrası yaşananları ele aldığı Arapça, İngilizce ve Türkçe haberler ile çevirilerini analiz ederek elde edilen bulgularla çevirmenin diller arası aktarımın ötesinde okurun zihin dünyasını yeniden şekillendirebilme gücüne sahip olduğunu ortaya koymaktadır. ----- The intrinsic curiosity of societies to inform and receive information with translation and journalism activities gives rise to the concept of news translation. This concept inherently encompasses the act of rewriting, endowing it with characteristics that transcend traditional definitions of translation. This thesis investigates how news translators actively reshape texts and the degree to which they influence the final product. In addition, the study encourages a reconsideration of how the practice of rewriting in news translation aligns with the Interpretive Theory of Translation, which, as proposed by Seleskovitch and Lederer, highlights the importance of grasping and rephrasing meaning rather than adhering strictly to the source text's linguistic form. Focusing on news reports published by the BBC in Arabic, English, and Turkish after October 7, this study examines how texts are rewritten in the context of news translation. The analysis reveals that translators play an active role in shaping the cognitive framework of the audience, extending far beyond simple linguistic transfer. 2025-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12723/4497 A study on the impact of translators intercultural competence on customer-perceived quality Türkmen, Hediye Gamze Kültürün çeviri sürecine dahil edilebilmesi amacı, çeviribilimde "kültürel dönemeç" ile birlikte "kültürlerarası iletişim olarak çeviri" kavramının vurgulanmasıyla ortaya konulmuştur. Kültüre özgü metinsel ve söylemsel gelenekler bilgisi ve bu bilgiyi çeviri sürecinde uygulamak, kültürlerarası edincin özüdür. EMT Edinç Modeli'nin çeviri edinç tanımı, bir çevirmenin "belirli kültürlerarası bağlamlarda çeviri yapmayı ve arabuluculuk yapmayı" bilmesi gerektiğini vurgulayan yaklaşımıyla, kültürlerarası edinci bir çevirmenin temel becerileriyle bütünleştirir. Disiplinlerarası yaklaşımlarla kültürlerarası edincin somut sonuçlarını araştırmak, ürün ve hizmetlerin algılanmasında çevirmenin rolünü vurgulamak açısından önemlidir. Bu çalışmada, çevirmenin kültürlerarası edincinin tüketici tarafından algılanan kalite anlamında etkisinin ve sonuçlarının araştırılması amaçlanmaktadır. Araştırma kapsamında, Türkiye'de iş amaçlı bulunan ve Türkçe bilmeyen kişiler arasından kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen 26 kişi ile görüşülmüştür. Yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanan veriler; bir çevirmenin kültürlerarası edincinin müşteri tarafından algılanan kaliteyi önemli ölçüde etkilediğini ve kültürlerarası edincin olmaması durumunda tüketicinin olumsuz izlenimler edindiği ve ürün veya hizmet satın almaktan kaçındığını ortaya koymuştur. ----- The objective that culture may be included in the translation process was introduced with the 'cultural turn' in translation studies, highlighting the notion of "translation as intercultural communication". Knowledge of culturally specific textual and discourse conventions and applying this knowledge in the process of translation is the essence of intercultural competence. The identification of translation competence of EMT Competence Framework integrates intercultural competence with the essential skills of a translator by its approach emphasizing that a translator knows how to "translate and mediate in specific intercultural contexts". Researching the concrete results of Intercultural competence with interdisciplinary approaches is significant to highlight the role of the translator in perception of products and services. In this study, it is aimed to investigate the impact and outcomes of the translator's intercultural competence in the means of customer-perceived quality. Among the people living in Turkey who do not speak Turkish, 26 individuals who were determined by convenience sampling method were interviewed. The data collected through the face-to-face interviews revealed that the intercultural competence of a translator significantly affects the customer-perceived quality, and in the lack of intercultural competence, the consumer has negative impressions and avoids purchasing products or services. 2023-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12723/4496 Ara dilden yapılan çevirilerde yaşanan kayıplar ve sorunlar üzerine bir inceleme : Halil Cibran'ın "Kırık kanatlar" romanı örneği Temür, Esra Bu çalışmamızın amacı, çeviriler neden orijinal dilinden değil de ara dilden yapılır? Yapıldığında ne tür tercüme sorunları ve buna eşlik edebilecek diğer yansımalar meydana gelir? vb. sorulara Halil Cibran'ın önce doğrudan çeviri diyebileceğimiz Arapçadan Türkçeye ve Arapçadan Fransızcaya, sonra da ara dil tabir edebileceğimiz Fransızcadan Türkçeye tercüme edilmiş olan "Kırık Kanatlar" romanı üzerinden cevap aramaktadır. Ayrıca, tezimizde Türkiye'de Arapçanın yaygın bir dil olmasına rağmen, neden ara dilin tercih edildiği ve bu tercihlerin ideolojik arka planları araştırılmıştır. Beraberinde, ara dilin tanımı ve geçirdiği süreçler ve çeviribilimdeki yeri incelenmiştir. Ara dil kullanımının ideolojik arka planı ise, özellikle Cumhuriyetin ilk yıllarındaki çeviri pratikleri ve siyasi dinamikler üzerinden değerlendirilmiştir. Son olarak eserin Arapça orijinali ile Fransızca ara dil kullanılarak yapılan çevirisi arasındaki farklar incelenerek, çeviri süreçlerinin daha iyi anlaşılmasını ümit ediyoruz. ----- The aim of this study is to investigate why translations are made from the original language as well as the intermediate language? What kind of translation problems and other reflections may occur when done? We are looking for answers to the questions through the novel "Broken Wings", which was translated from Arabic to Turkish and Arabic to French, which we can call direct translation, and then from French to Turkish, which we can call a relay translation. In addition, in our thesis, although Arabic is a common language in Türkiye why other language is preferred and the ideological backgrounds of these preferences were investigated. Along with it, the definition of relay translation, the processes it has undergone and its place in translation science were examined. The ideological background of relay translation use was evaluated through translation practises and political dynamics, especially in the early years of the Republic. Finally, we hope that the translation processes will be better understood by examining the differences between the direct Arabic and the indirect French translation of the work. 2024-01-01T00:00:00Z