Ahmedi, Kadı Burhaneddin ve Seyyid Nesimi divanlarında nebati unsurlar

Abstract

Ahmedî, Kadı Burhâneddîn ve Seyyid Nesîmî bugün yazılı olarak bulabildiğimiz ilk divanların sahipleridirler. Bir devrin başlangıcını temsil eden bu divanlar elimizde bulunan en eski divan örnekleri olmaları hasebiyle bu dönemin sanat anlayışını inceleyebilmek adına en büyük yardımcılarımızdır. Çeşitli temalar çevresinde divanların tahlillerini yapmak dönemin anlayışını anlamlandırabilmek için önemlidir. Tema olarak içinde yaşadıkları hayatın vazgeçilmez bir parçası olan bitkiler tercih edilmiştir. O devirde şairin tabiata bakışı ve onu anlamaya çalışma şekli beyitler yoluyla tetkik edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmanın amacı elimizde bulunan ilk divanları inceleyerek klasik edebiyatın iptidai olarak adlandırabileceğimiz devresinde tabiata bakışın nasıl olduğunu anlamaya çalışmaktır. Bahsedilen üç divandaki nebâtî unsurlar karşılaştırılmalı olarak ele alınmıştır. Ahmedî divanında 130, Kadı Burhâneddîn divanında 100 ve Seyyid Nesîmî divanında 85 nebâtî unsura tesadüf olunmuştur. Belirlenen kelimeler çiçekler, ağaçlar, meyveler ve hubûbat olmak üzere dört bölümde ele alınmıştır. Şairlerimizi daha yakından tanıyabilmek için öncelikle hayatları incelenmiştir. Sonrasında nebâti unsurların toplumumuz için önemi aktarılmıştır. Dört ana başlık altında incelenen nebatlar kullanım sıklıklarına göre sıralanmıştır. Ele alınan bitkilerle ilgili önce sözlük bilgileri verilmiş daha sonra tasnife göre örnek beyitlerin gerekli durumlarda nesre çevirisi verilmiş yahut açıklama yoluna gidilmiştir. Son kısımda ise istatistiksel bilgi verilerek üç şairin nebâtî unsurları kullanım sıklığı arasında mukayese yapılarak analiz edilmeye çalışılmıştır. ----- Ahmedi, Kadı Burhaneddin, and Seyyid Nesîmî are the owners of the first divans that we can find in writing today. These divans, which represent the beginning of an era, are the oldest examples of divans we have, and they are our greatest helpers in order to examine the understanding of the art of this period. It is important to analyze the divans around various themes in order to make sense of the understanding of the period. Botanical elements, which is an indispensable part of the life they live in, was chosen as the theme. At that time, the poet's view of nature and the way he tried to understand it was tried to be examined through couplets. The aim of this study is to examine the first divans we have and to try to understand how the view of nature was in the period of classical literature that we can call primitive. The vegetable elements in the mentioned three divans are discussed comparatively. 130 in the Ahmadi Divan, 100 in the Kadı Burhaneddin Divan, and 85 in the Sayyid Nesîmî Divan. The determined words are discussed in four sections: flowers, trees, fruits, and cereals. In order to get to know our poets better, first of all, their lives were examined. Afterward, the importance of vegetable words for our society is explained. The plants examined under four main headings are listed according to their frequency of use. First, the dictionary information about the plants discussed is given, and then the sample couplets are translated into prose or explained according to the classification, when necessary. In the last part, statistical information was given and it was tried to be analyzed by comparing the usage frequency of the vegetable elements of the three poets.