Abdülfettah Rauf Efendi'nin hayatı, eserleri ve itikadi görüşleri

Abstract

Bu çalışma, 20. yüzyıl Balkan coğrafyasında ilmî ve edebî kişiliğiyle temâyüz eden Abdülfettah Rauf Efendi'nin şiirlerinde yer alan itikâdî bahisleri Ehl-i Sünnet kelâm sistematiği çerçevesinde tahlil etmeyi amaçlamaktadır. Osmanlı sonrası dönemde Müslüman kimliğin ve dinî ilimlerin ciddi baskılara maruz kaldığı Makedonya'da faaliyet gösteren Meddah Medresesi, kelâm, mantık ve tefsir gibi aklî ve naklî ilimleri mezceden yapısıyla bu sürekliliğin taşıyıcısı olmuş; Fettah Efendi de bu gelenekte yetişmiş müderris ve şâir kimliğiyle ilmî mirasın aktarımında mühim bir rol üstlenmiştir. Bu bağlamda, öncelikle Fettah Efendi'nin ilmî ve fikrî gelişimine zemin hazırlayan sosyal ve kültürel ortam incelenmiştir. Ardından çalışmada, onun altı şiir kitabında yer alan beyitler; ilâhiyyât, nübüvvât ve sem'iyyât başlıkları altında sistemli bir şekilde tasnif edilmiştir. Bu beyitlerin içerdiği konular hem kelâm hem de yer yer tasavvuf ilminin temel terminolojisiyle ilişkilendirilerek yorumlanmıştır. Böylelikle çalışma, Fettah Efendi'nin dinî düşüncesine dair sistemli bir çerçeve sunmakta, ayrıca onun şiirlerinde Osmanlı sonrası Balkanlar'daki dinî düşünce mirasının izleri açık biçimde görülmektedir. ----- This study aims to analyze the theological subjects found in the poems of Abdülfettah Rauf Efendi, who distinguished himself with his scholarly and literary identity in the 20th-century Balkan geography, within the framework of the Ahl al-Sunnah kalām system. In post-Ottoman Macedonia, where Muslim identity and religious sciences were subjected to significant pressure, the Meddah Madrasa, which operated in the region, became a supporter of continuity through its structure that combined rational ('aqlī) and revelation (naqlī) sciences such as kalām, logic, and tafsīr. Fettah Efendi, raised in this tradition, played an important role in transmitting the scholarly heritage with his identity as a scholar and poet. In this context, the social and cultural environment that laid the groundwork for Fettah Efendi's scholarly and intellectual development has first been examined. Then, the couplets found in his six poetry books have been systematically classified under the headings of ulūhiyyah (divinity), nubuwwah (prophethood), and samʿiyyāt (eschatology). The subjects contained in these couplets have been interpreted in connection with the basic terminology of kalām and, at certain points, of Sufism. In this way, the study presents a systematic framework for Fettah Efendi's religious thought and clearly reveals the traces of post-Ottoman Islamic intellectual heritage in the Balkans as reflected in his poetry.