Ömer en-Nesefi’nin et-Teysir adlı tefsirinde İmam Matüridi’nin Te’vilatü’l-Kur’an’ının etkisi

Abstract

Ömer en-Nesefî'nin et-Teysîr fi't-Tefsîr adlı tefsiri hem Hanefî-Mâtürîdî gelenek içerisinde hem de tefsir literatüründe oldukça önemli bir eserdir. Nesefî, bu tefsirinde kendisinden önceki alimlerin görüşlerini derleyerek bunları düzenli bir şekilde nakletmiş ve kendisi de önemli katkılarda bulunmuş, sonrasındaki müfessirleri de önemli ölçüde etkilemiştir. Özellikle Hanefî-Mâtürîdî düşünce sistemini tefsirine yansıtan Nesefî bu geleneği kendisinden sonrakilere aktarması noktasında önemli bir yere sahip olmuştur. Nesefî et-Teysîr'ini kaleme alırken pek çok kaynaktan istifade etmiştir. Bu kaynaklar içerisinde en sık nakilde bulunduğu ve görüşünden etkilendiği temel kaynağı ise Mâtürîdî'nin Te'vîlâtü'l-Kur'ân'ıdır. Te'vîlât'tan yaklaşık 600 civarında nakilde bulunan Nesefî'nin bu nakilleri ağırlıklı olarak kelam ve fıkıh konularıyla ilgili olmakla birlikte farklı meselelerde de aktarımlar gözlenmektedir. Bu tezde, Nesefî'nin hangi konularda, nasıl ve ne sıklıkla Te'vîlât'ı kaynak olarak kullandığı tespit edilmektedir. Söz konusu tespitin yapılabilmesi için her iki tefsir mukayese edilmiştir. Ancak Te'vîlât ve et-Teysîr'in hacimli eserler olması hasebiyle yapılacak mukayese, Fâtiha ve Bakara sûreleri çerçevesinde sınırlandırılmıştır. ----- Omar al-Nasefī's tafsir called al-Taysīr fi al-tafsīr is a very important work both in the Hanafī-Māturīdī tradition and in the tafsir literature. In this tafsir, al-Nasafī compiled the views of the scholars before him and transmitted them regularly, and he also made important contributions and influenced the later commentators to a great extent. al-Nasafī, who especially reflected the Hanafī-Māturīdī thought system in his commentary, had an important place in transferring this tradition to the next ones. While writing his al-Taysīr, he benefited from many sources. The main source that he most frequently quoted and influenced by his views is al-Māturīdī's al-Ta'wīlāt al-Qur'ān. al-Nasefī, who has about 600 transmissions from al-Ta'wīlāt, is mainly related to kalam and fiqh, but there are also transmissions on different issues. In this thesis, it is determined on which subjects, how and how often al-Nasefī uses al-Ta'wīlāt as a source. In order to make the determination in question, both interpretations were compared. However, due to the voluminous works of al-Ta'wīlāt and al-Taysīr, the comparison to be made is limited within the framework of the al-Fatiha and al-Bakara surahs.