Kur'an'da Esma-ı Hüsna'nın ikili kullanımlarının klasik tefsirlerindeki yansımaları

Abstract

Kur'an'da yer alan Esmâ-i Hüsnâ'nın bağlamsal yorumu, klasik dönem müfessirlerinin üzerinde durduğu önemli bir husustur. Bu isimler sadece tekli değil, bilhassa âyet sonlarında ikili biçimde de yer almakta ve metinsel bütünlük açısından dikkat çekmektedir. Bu tez, Esmâ-i Hüsnâ'nın ikili kullanımlarının klasik tefsir geleneğindeki yerini belirlemeyi hedeflemektedir. Bu çerçevede, ikili Esmâ-i Hüsnâ kullanımları belirli temalar etrafında sınıflandırılmış, Mekkî-Medenî ayrımına tabi tutulmuş, ardından 'Azîz' isminin yer aldığı örnekler seçilerek analiz edilmiştir. Her ikili kullanım, öncelikle dilsel yönüyle, ardından Kur'an'daki bağlamı ve son olarak tefsir kaynaklarındaki yorumları çerçevesinde ele alınmıştır. Müfessirlerin görüşleri kronolojik bir sıralamayla sunulmuş; ulaşılan analizler tablolar aracılığıyla görselleştirilmiştir. Bu çalışmanı n ayırt edici yönü, ikili Esmâ-i Hüsnâ kullanımlarını semantik ve tematik düzeyde ele almakla yetinmeyip, on iki asırlık tefsir geleneğindeki yorumunu kronolojik olarak ortaya koyarak bütüncül bir çerçeve sunmasıdır. ----- The contextual interpretation of the Esmâ al-Husnā in the Qur'an is an important subject emphasized by classical exegetes. These names appear not only individually but also, notably, in pairs at the end of verses, which draws attention in terms of textual coherence. This dissertation aims to determine the place of the paired usage of the Esmâ al-Husnā within the classical tafsīr tradition. In this framework, the paired usages of the Esmâ al-Husnā have been classified around specific themes, differentiated according to the Meccan and Medinan contexts, and subsequently analyzed through selected examples involving the name al-ʿAzīz. Each paired usage has been evaluated in terms of its linguistic dimension, its Qur'anic context, and its interpretation in exegetical sources. The views of the mufassirūn have been comparatively presented in chronological order, and these differences have been visualized through tables. The distinctive feature of this study is that it not only examines the paired usages of the Esmâ al-Husnā on semantic and thematic levels, but also provides a holistic framework by chronologically presenting their interpretation within twelve centuries of tafsīr tradition.