İsmail el-Konevi’nin Beyzavi haşiyesi ve haşiyenin özgünlük değeri : Lafzatullah tefsiri örneğinde bir inceleme

Abstract

Beyzâvî'nin (ö. 691/1291) Envârû't-tenzîl isimli tefsiri Osmanlı medrese müfredatında asırlaca takip edilen temel eserlerdendir. Envâr üzerine yapılan şerh, hâşiye ve ta'lik çalışmaları bir yorum geleneği oluşturmuştur. Bu tezde Envâr yorum geleneğinin önemli halkalarından biri olan İsmâil el-Konevî'nin (ö. 1194/1781) Envâr hâşiyesi konu edilmiştir. Çalışmanın temel amacı Konevî hâşiyesinin muhteva ve üslup özelliklerini kaynaklarıyla ilişkisini de açığa çıkaracak şekilde ortaya koymak ve eserin özgünlük değerini tespit etmektir. Bunun için çalışmada besmeledeki "Allah" lafzı örneklem olarak seçilmiş ve bu lafzın tefsiri kronolojik ve mukayeseli olarak tefsir literatüründe incelenmiştir. Konevî'nin lafzın tefsirine dair izahları şerh-hâşiye literatürüyle mukayese edilerek eserin kaynakları ve katkıları tespit edilmiştir. ----- Baydāwi's (d. 691/1291) Qur'an commentary Anwār al-tanzīl is one of the essential works followed in the Ottoman madrasah curriculum for centuries. The massive literature of glosses (hāshiyas) based on Anwār have constituted a tradition of interpretation. This dissertation aims to focus on the hāshiya written by İsmāil al-Qūnawī (d. 1194/1781) on Anwār which is one of the important rings of the Anwâr interpretation tradition. The main purpose of the study is to reveal the content and features of al-Qūnawī's work in a way that reveals its relationship with its sources and to determine the originality value of the work. For this purpose, the word "Allah" in the basmala was chosen as a sample and the interpretation of this word was examined chronologically and comparatively in the commentary literature. The sources and contributions of the work were determined by comparing the explanations of al-Qūnawī on the interpretation of the word with the hashiyas literature.