Tibi’nin Futuhu’l-gayb’ına kaynaklık etmesi açısından Kutbuddin el-Fali’nin et-Takrib fi’t-tefsir’i

Abstract

Cârullâh ez-Zemaḫşerî'nin (ö. 538/1144) el-Keşşâf 'an ḥaḳâ'iḳi't-tenzîl ve 'uyûni'l-eḳâvîl fî vucûhi't-te'vîl adlı tefsiri, yazıldığı dönemden itibaren kendisinden doğrudan ya da dolaylı olarak istifade edilen ve ondan faydalanmamış bir tefsir yok denecek kadar az olan bir eserdir. Şerafuddîn eṭ-Ṭîbî'nin (ö. 743/1343) Futûḥu'l-ġayb fi'l-keşfi 'an ḳinâ'i'rrayb adlı şerhi ise bu kitap üzerine yazılmış şerh-hâşiye literatürünün en kapsamlı eserlerindendir. Bu tezde, literatüre dâhil olan Ḳuṭbuddîn el-Fâlî'nin (ö. 721/1321-22) et-Taḳrîb fi't-tefsîr adlı hâşiyesinin Futûḥu'l-ġayb'a kaynaklığı incelenmiş ve Ṭîbî'nin kendinden önceki kaynaklardan faydalanma biçimi, et-Taḳrîb özelinde ortaya konulmuştur. Ayrıca Ṭîbî'nin atıfları incelenmek suretiyle, muhtasar içerikli hâşiyelerden sayılan et-Taḳrîb'in değeri ve şerh-hâşiye literatürüne katkısı açıklanmaya çalışılmış, muhtasar hâşiyeler hakkında okuyucunun bir fikir edinmesi amaçlanmıştır. ----- The tafser of Jârullâh az-Zamakhsharî's (d. 538/1144) named al-Kashshâf 'an ḥaḳâ'iḳi't-tenzîl ve 'uyûni'l-aḳâwîl fî wudjûhi't-te'vîl is a work that has been benefited directly or indirectly from the period it was written and there is almost no tafser that has not benefited from it. Sharafuddîn aṭ-Ṭîbî's commentary (sharh) is one of the most comprehensive works of commentary-annotation (sharh-hashiyah) literature on this book. In this thesis, the Ḳuṭbuddîn al-Fâlî's (d. 721/1321-22) at-Taḳrîb fi't-tafsîr is examined being as a source for Futûḥu'l-ghayb and the way Ṭîbî benefited from previous sources has been put forward focusing on the et-Taḳrîb. In addition, by examining the citations of Ṭîbî, the value of at-Taḳrîb, which is considered to be a brief content annotation (hashiyahs), and its contribution to the tafser literature is tried to be explained, and it is aimed for the reader to gain an opinion about the brief content annotation (hashiyas).